• BIST 97.098
  • Altın 259,728
  • Dolar 5,7330
  • Euro 6,4543
  • Konya 20 °C
  • Ankara 18 °C

Konstantin’iye İstanbul’u Anlatamazsa, İstanbul İstanbul’u Anlatabilir mi?

Murat Alan

İsim üretme ve türetme ihtiyacı insanlığın ilk varoluşundan beri ortaya çıkmıştır. İnsanı yeni buluşlara sürüklemiştir. Çok bilinmez nedenler ile yer adları doğmuştur. Türkiye'den bazı yerler ilginç hikayeler ile ismini bulmuşlardır. Mesela Denizli gibi. Asıl ismi Tonguzlu olan bu güzel kentimiz çok şirin bir isme Denizli’ye kavuşmuştur.

Örnekleri çoğaltmak pek mümkündür;

Trapezeusismi Pontus Rum’undan kalma olsada Trabzon’a dönüşmüştür. Konya’nın ismi İsa (AS) ‘nın tasviri anlamında kullanılan İkonyum'dan gelmektedir.Ama şimdilerde ismi Konya’dır. Van ‘ın ismi Asurlulardan beri bir ihtimal ile VAN iken, Büyük İskenderce ismi belki VANK da olabilir. Büyük İskender’e sorsan belki Özbekistan’a kadar ne isimlerde türetebilir. Tabii genç yaşta ölümünü saymaz isek.

Necip Fazıl'ın şiirlerinde kendini bulan Sakarya eski ismi saldırgan manasına gelen Zakharion iken zamanla Sakarya ismini almıştır.

Gelelim son zamanların çok moda tartışmasına İstanbul'mu, Konstantinopolis mi, Konstantin mi ne güzel telaffuzlu, oyalanmak için ne güzel bir tartışma konusu.

İlk olarak en başta şunu söylemeliyim ki, hiçbir zaman Bizans halkı Konstantinopolisdememiş aksine daha kolay telaffuzlu olması açısından Konstantin demişlerdir.

Peki bu İstanbul ismi nereden gelmektedir?

İstanbul ismi Romalılar döneminden gelmektedir. Romalılar devrindeIstinpol, Istinpolis, Estanbol, Stinboli,Sitanbul isimleri ile anılmış.Telaffuz değişimi olarak İstanbul’a dönüşmüştür. Osmanlı yönetimi kanaatimce İstanbul’un bir öncesi sahibine atıfta bulunmamak adına daha enternasyonal bir devlet olan Roma devletinden  kalma ismini kullanmışlardır. Yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarında bu tarzdan bir eğilim de görmekteyiz. Kurulan yeni Cumhuriyet Osmanlı’yı referans almamak için Anadolu ‘da yaşamış olan ve hatta günümüzde yerleşik durumda olan tüm başka isimlerle anılan  kadim halkları ve medeniyetleri Tük gibi görme tutumu geliştirmişlerdir.Sümerlilerin, Hititlerin aslın da Türk olduğu iddia olunmuştur.

Bu durumda İstanbul ismi bizim bulduğumuz ve ürettiğimiz bir isim değildir.Konstantaniye ‘yi ya da Konstantinopolis ‘i de üretmediğimiz gibi. İstanbul’a kendimizce bulduğumuz bir isimle değil tarihi seyirde hitap edilen hali ile de biz şu an hitap etmekteyiz.

Osmanlı İstanbul’a kendi merkezi çevresinde  Hilafetin merkezi manasında Darülhalife ya da saltanatın merkezi manasında Makarrı Saltanat isimlerini  kullanılmıştır.

Osmanlılar döneminde İstanbul Konstantin’iye,Stanpolis ,Dersaadet ,Darulhilafe,çok kısa bir dönem olsa da ,çok az nispetle etkisi olsa da İslambol gibi isimler ile isimlendirilmiştir. Resmi yazışmalarda bu isimlerin hepsi kullanılmıştır.

2. Mahmut döneminde Konstantin’iye altını bastırılmıştır. Bu tarih İstanbul’un fethinden yaklaşık 200,300 yıl sonrası olduğu düşünülürse Osmanlı elitleri Konstantin’iye isminden hiç gocunmamışlardır ve türlü biçimde kullanmışlardır.

2.Abdulhamit ‘in meşhur kol saatinde Konstantin’iye yazdığı gibi dedesi Fatih İstanbul ‘u Fetihettiğinde  kendisininhem Doğu hem Batı Romanın İmparatoru olduğu iddiası ile Konstantin ‘iye parası bastırmıştır.

İstanbul şimdiki zamanlarda bir çekim alanı olsa da Osmanlı’nın en ihtişamlı dönemi olan Kanuni döneminde bile  nüfusuancak 100 000 kişiyi bulabilmiştir. Dünyanın o dönem cazibe merkezi İstanbul değildir. İstanbul o dönemlerde kırsal kesimin yaşadığı ,tarıma uygun olmayan arazi yapısının olduğu bir şehirdir. Su kıtlığı da büyük bir problemdir. O dönemlerde ilmin ve kültürün coğrafyası çok farklı alanlardadır. En önemli kültür merkezi Mezopotamya ve İskenderiye bölgesidir.
Babil’de da 8.yy da 1 000 000 insanın yaşadığı düşünülmektedir. Halbuki İstanbul 1 milyonluk nüfusa ancak 1960 yılında ulaşabilmiştir.

İstanbul adı ne olursa olsun medeniyet tarihinin ortak mirasıdır.

Biz bir ön kabul ile Konstantin’ iye İstanbul’u anlatamaz desek de acaba İstanbul ismi İstanbul’u tam olarak anlatabilir mi?

Sevgiyle kalın…

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Konyapol | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.